Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?
Edinilmiş mallara katılma rejiminde boşanma sonrası mal paylaşımının nasıl yapıldığını, kişisel mal ve edinilmiş mal ayrımını ve dava sürecini anlatan rehber.
2002 yılından bu yana Türkiye’de yasal mal rejimi, edinilmiş mallara katılma rejimidir. Eşler noterde farklı bir rejim (örneğin mal ayrılığı) sözleşmesi yapmamışsa, boşanmada mal paylaşımı bu rejimin kurallarına göre yürütülür.
Kişisel Mal ve Edinilmiş Mal Ayrımı
Paylaşımın temeli bu ayrımdır:
- Edinilmiş mallar: Evlilik süresince karşılığı verilerek elde edilen mallar; maaş ve kazançlar, sosyal güvenlik ödemeleri, kişisel malların gelirleri (kira, faiz) ve bu değerlerle alınan ev, araç, birikim gibi varlıklar.
- Kişisel mallar: Evlilikten önce sahip olunan mallar, miras veya bağış yoluyla edinilenler, kişisel kullanım eşyaları ve manevi tazminat alacakları.
Kural basittir: kişisel mallar sahibinde kalır, edinilmiş malların net değeri üzerindeki katılma alacağı eşler arasında kural olarak yarı yarıya paylaşılır.
Paylaşım Nasıl Hesaplanır?
Tasfiyede her eşin edinilmiş mallarının toplam değeri belirlenir; bu değerden o mallara ilişkin borçlar düşülür. Kalan net değere “artık değer” denir ve her eş, diğerinin artık değerinin yarısı üzerinde katılma alacağına sahiptir. Hesaplamada malların tasfiye (karar) tarihindeki değerleri esas alınır.
Ayrıca iki özel alacak türü daha vardır:
- Değer artış payı: Bir eşin, diğerine ait bir malın edinilmesine veya iyileştirilmesine katkıda bulunması halinde, o maldaki değer artışından katkısı oranında pay istemesidir.
- Katkı payı alacağı: 2002 öncesi dönemde edinilen mallar için, eski mal ayrılığı rejimi kurallarına göre yapılan katkının istenmesidir.
Dava Süreci
Mal rejiminin tasfiyesi davası aile mahkemesinde görülür. Uygulamada dava, boşanma davasının kesinleşmesi beklenerek veya boşanma ile birlikte açılıp bekletilerek yürütülür. Yargılamada tapu ve banka kayıtları toplanır, malların değeri bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Sürecin sağlıklı ilerlemesi için dava öncesinde malvarlığının dökümünün çıkarılması ve delillerin toplanması önem taşır.
Sık Yapılan Hatalar
Boşanma protokolünde “tarafların birbirinden başkaca alacağı yoktur” gibi genel ifadeler, mal rejimi alacaklarından farkında olmadan vazgeçilmesi sonucunu doğurabilir. Aynı şekilde on yıllık zamanaşımının kaçırılması, hak kaybının en sık nedenlerindendir. Mal paylaşımı hesapları teknik olduğundan, protokol veya dava öncesinde hukuki danışma alınması önerilir.
Sık Sorulan Sorular
Evlilikten önce alınan ev paylaşıma girer mi?
Hayır. Evlilikten önce edinilen mallar kişisel maldır ve paylaşıma dahil edilmez. Ancak bu malın evlilik sırasında kira gibi gelirleri edinilmiş mal sayılır ve kredisi evlilik içinde ödenmişse ödenen kısım için katılma alacağı gündeme gelebilir.
Mal paylaşımı davası ne zaman açılmalı?
Mal rejiminin tasfiyesi davası, boşanma davasıyla birlikte veya ayrı açılabilir; ancak boşanma kesinleşmeden sonuçlandırılamaz. Boşanmanın kesinleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımı süresi içinde açılması gerekir.
Eşim mallarını kaçırırsa ne yapabilirim?
Dava sırasında eşin taşınmazları ve hesapları üzerine tedbir konulması talep edilebilir. Ayrıca kanun, tasfiyeyi azaltmak amacıyla yapılan bazı devir ve bağışların hesaba eklenmesini (eklenecek değerler) öngörür; bu işlemler tasfiyede dikkate alınabilir.
Bu konudaki hizmetlerimiz hakkında bilgi için Boşanma Hukuku sayfasını inceleyebilirsiniz.