Miras Paylaşımı ve Saklı Pay Nedir?
Yasal mirasçıların paylarını, zümre sistemini, saklı pay oranlarını ve mirastan mal kaçırma halinde açılabilecek davaları anlatan bilgilendirici rehber.
Miras paylaşımı, Türk Medeni Kanunu’nun kurduğu zümre (derece) sistemine göre yapılır. Kimin ne kadar pay alacağı, sağ kalan eşin durumu ve saklı pay kuralları bu sistemin içinde yanıt bulur.
Yasal Mirasçılar: Zümre Sistemi
Kanun, mirasçıları üç zümrede toplar:
- Birinci zümre: Miras bırakanın altsoyu (çocuklar, torunlar). Çocuklar eşit pay alır; ölen çocuğun payı kendi altsoyuna geçer.
- İkinci zümre: Anne ve baba ile onların altsoyu (kardeşler, yeğenler). Birinci zümrede mirasçı yoksa miras bu zümreye geçer.
- Üçüncü zümre: Büyükanne ve büyükbabalar ile onların altsoyu (amca, hala, dayı, teyze ve çocukları).
Önceki zümrede tek bir mirasçı dahi varsa, sonraki zümre mirasçı olamaz.
Sağ Kalan Eşin Payı
Eşin payı, hangi zümreyle birlikte mirasçı olduğuna göre değişir:
- Altsoy ile birlikte: mirasın 1/4’ü
- Anne-baba zümresi ile birlikte: mirasın 1/2’si
- Büyükanne-büyükbaba zümresi ile birlikte: mirasın 3/4’ü
- Hiçbir zümrede mirasçı yoksa: mirasın tamamı
Saklı Pay Nedir, Oranları Nelerdir?
Saklı pay, miras bırakanın vasiyetname veya bağış yoluyla dahi ortadan kaldıramayacağı asgari paydır. Saklı paylı mirasçılar ve oranları şöyledir:
- Altsoy: yasal miras payının 1/2’si
- Anne ve babadan her biri: yasal miras payının 1/4’ü
- Sağ kalan eş: altsoy veya anne-baba ile birlikteyse yasal payının tamamı, diğer hallerde 3/4’ü
Örneğin iki çocuk ve eş bırakan bir kişi; eşin 1/4, çocukların 3/8’er yasal payı vardır. Miras bırakan vasiyetle malvarlığını başkasına bıraksa bile, çocukların 3/16’şar, eşin 1/4 saklı payı korunur.
Saklı Pay İhlalinde: Tenkis Davası
Vasiyetname veya sağlararası kazandırmalar saklı payı ihlal ediyorsa, saklı paylı mirasçı tenkis davası açarak kazandırmanın saklı payını ihlal eden kısmının indirilmesini isteyebilir. Tenkis davası; mirasçının saklı payının ihlal edildiğini öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her halde vasiyetnamenin açılmasından ya da mirasın açılmasından itibaren on yıl içinde açılmalıdır.
Mirastan Mal Kaçırma: Muris Muvazaası
Uygulamada en sık görülen uyuşmazlık, miras bırakanın sağlığında taşınmazlarını gerçekte bağışladığı halde tapuda satış göstermesidir. Yargıtay içtihatlarıyla yerleşen muris muvazaası davasında, bu devrin görünürdeki satış işleminin geçersizliği ileri sürülerek tapunun iptali ve miras payı oranında tescil istenir. Bu davayı saklı paylı olsun olmasın her mirasçı açabilir ve dava herhangi bir süreye bağlı değildir.
Miras uyuşmazlıkları; tapu, banka ve nüfus kayıtlarının birlikte incelenmesini gerektiren teknik dosyalardır. Paylaşım öncesinde hakların doğru tespiti için hukuki danışma alınması önerilir.
Sık Sorulan Sorular
Mirasçılık belgesini nereden alabilirim?
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı), sulh hukuk mahkemesinden veya çok daha hızlı biçimde noterden alınabilir. Nüfus kayıtlarında çözülemeyen durumlarda noter başvuruyu mahkemeye yönlendirebilir.
Miras bırakan tüm malını bir çocuğuna bırakabilir mi?
Hayır. Saklı paylı mirasçıların (altsoy, anne-baba, eş) payları korunur. Saklı payı ihlal eden vasiyetname veya sağlararası kazandırmalara karşı tenkis davası açılarak ihlal edilen pay geri istenebilir.
Sağlığında tapuda satış gösterilen devirler iptal edilebilir mi?
Miras bırakanın gerçekte bağışlamak istediği taşınmazı, mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla satış gibi göstermesi (muris muvazaası) halinde, saklı pay sahibi olsun olmasın her mirasçı tapu iptali ve tescil davası açabilir. Her dosya kendi delil durumuna göre değerlendirilir.
Bu konudaki hizmetlerimiz hakkında bilgi için Miras Hukuku sayfasını inceleyebilirsiniz.